Waarom lopen in Utrecht afgestudeerden met een beperking vast als ze aan het werk willen?
Je hebt je diploma van de Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht of ROC Midden-Nederland bijna op zak. Een mijlpaal! Voor veel studenten is dit het begin van een mooi nieuw avontuur op de arbeidsmarkt. Maar heb je een chronische ziekte, psychische kwetsbaarheid of een fysieke of neurodivergente beperking? Dan voelt die overgang vaak niet als een logische stap, maar als een ondoordringbaar doolhof van regels, loketten en instanties.
Tijdens een recent overleg tussen Solgu (de Utrechtse belangenbehartiger voor mensen met een beperking), Utrechtse onderwijsinstellingen, de gemeente, het UWV en regionale werkcentra werd pijnlijk duidelijk: te veel Utrechtse studenten met een beperking raken na hun afstuderen tussen wal en schip. Niet omdat instanties niet wíllen helpen, maar omdat het systeem versnipperd is.
Wat zijn de grootste obstakels waar jij als Utrechtse afstudeerder tegenaan kunt lopen, en wat moet er veranderen?
- De ‘woonplaatsloterij’: Ondersteuning hangt af van je postcode
Tijdens je studie lopen veel van je voorzieningen en hulpmiddelen via het UWV. Maar zodra je afstudeert en niet meteen een baan hebt, verschuift de verantwoordelijkheid naar de gemeente waar je woont.
Hier gaat het vaak mis:
- De wet is vrijblijvend: In de Participatiewet staat dat gemeenten ondersteuning mogen bieden (een zogenaamde ‘kan-bepaling’), maar ze zijn het niet verplicht.
- Grote verschillen: Waar de ene gemeente direct een jobcoach of werkplekaanpassing voor je regelt, moet je in de andere gemeente eerst via ingewikkelde procedures bewijzen dat je die hulp écht nodig hebt.
- Onzichtbaar als HBO/WO-student: Na je studie is de gemeente waar je woont vanuit de Participatiewet verantwoordelijk voor het bieden van hulp bij het vinden van werk. Bestaande regelingen zijn helaas vaak ingericht op MBO-niveau 1 en 2, waardoor HBO- en WO-afgestudeerden volledig buiten beeld blijven.
- Een systeem dat (bijna) niemand begrijpt
Veel studenten vragen uit wanhoop een indicatie aan voor het Doelgroepregister (de banenafspraak), simpelweg omdat ze nergens anders terechtkunnen met hun hulpvraag. Maar wist je dat driekwart van deze aanvragen wordt afgewezen?
De beoordeler kijkt namelijk alleen naar de vraag of je zelfstandig het wettelijk minimumloon kunt verdienen. Heb je wel begeleiding of een aanpassing nodig, maar kun je wel dat loon verdienen? Dan word je afgewezen. De banenafspraak wordt zo gebruikt als nooduitgang, terwijl het daar niet voor bedoeld is.
Het grote gemis: Sinds landelijke expertisecentra voor studenten zich vooral richten op het bieden van informatie aan werkgevers is er geen centraal punt meer waar jij als werkzoekende onafhankelijk en helder advies kan krijgen over jouw rechten en plichten.
- Ook professionals raken de weg kwijt
Het ligt niet aan jou: ook de loopbaanbegeleiders op jouw Utrechtse onderwijsinstelling en de consulenten bij de gemeente Utrecht of het UWV worstelen met de materie. Wetgeving verandert snel en door bezuinigingen en personeelstekorten is de werkdruk overal hoog.
Utrechtse scholen en universiteiten geven aan dat de middelen ontbreken om studenten met een ondersteuningsbehoefte intensief te begeleiden naar de arbeidsmarkt. Er is simpelweg te weinig tijd voor structurele samenwerking met het UWV, werkgevers en andere nuttige organisaties.
De oplossing: Eén centraal loket in de regio Utrecht
De Utrechtse organisaties zijn erover uit: dit moet anders. De gezamenlijke ambitie is de oprichting van één herkenbaar, centraal loket in de regio. Jouw ondersteuningsvraag als afstudeerder/werkzoekende moet centraal staan, niet de bureaucratische regels.
Dit loket moet alle expertise bundelen:
- Kennis van onderwijsvoorzieningen én UWV-/gemeenteregelingen.
- Directe lijnen naar hulpmiddelen, jobcoaching en inclusieve werkgevers.
- Een belangenorganisatie die alle ontwikkelingen kan duiden en jou als werkzoekende advies kan geven.
- Het Regionaal Werkcentrum Utrecht zou hier in de toekomst een sleutelrol in moeten gaan spelen.
Solgu jaagt de verandering aan
De Utrechtse belangenorganisatie Solgu (Stichting Overleg Lichamelijk Gehandicapten Utrecht) wil de krachten in de regio bundelen.
Wat gaat Solgu doen?
- Ervaringen verzamelen: Jouw verhaal is nodig. Solgu brengt de concrete knelpunten van Utrechtse studenten in kaart.
- Samenwerking bevorderen tussen : de gemeente Utrecht en andere gemeenten, het UWV en alle onderwijsinstellingen. Door kennisbundeling weten we samen meer.
- Data verzamelen: Zonder cijfers blijft het probleem onzichtbaar. Solgu wil helder krijgen hoeveel Utrechtse studenten daadwerkelijk vastlopen.
- We bieden praktische hulp. Ga jij straks afstuderen of ben je al afgestudeerd en wil jij graag een plan van aanpak maken voor een succesvolle zoektocht naar werk. Meld je dan bij het Solgu via roos@solgu.nl ovv. Hulp van studie naar werk.
Niets doen is geen optie meer. Jouw toegang tot een passende baan mag niet afhangen van toeval, je woonplaats of een gelukkige tref met een professional die toevallig wél de regels kent. Je hebt recht op een eerlijke start van je carrière.
*Ben jij (bijna) afgestudeerd in Utrecht en herken je deze problemen? Of loop je vast bij de overgang naar werk? Neem contact op met Solgu om je ervaringen te delen en samen te zorgen voor een toegankelijke Utrechtse arbeidsmarkt.